Kiedy Paweł Łapacz w marcu 2024 roku obejmował stanowisko prezesa WFOŚiGW we Wrocławiu, w jego cieniu stał człowiek, który wcześniej otworzył mu drzwi – Krzysztof Pałka, lokalny lider Polski 2050 i członek rady nadzorczej nadrzędnego Funduszu. Trzy miesiące później Pałka otrzymał od Łapacza zlecenie na opracowanie strategii za ponad 57 tysięcy złotych. Bez konkursu, bez przetargu, za to z pełną świadomością wzajemnych zależności. To nie jest historia o złamanym prawie. To opowieść o tym, jak władza, pieniądze i środowisko spotkały się w jednym punkcie – i nie znalazły nic niestosownego.
Na pierwszy rzut oka to tylko dokument. Umowa zawarta w czerwcu 2024 roku pomiędzy Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu a Krzysztofem Pałką. Tematem – opracowanie strategii działania funduszu na kolejne cztery lata. Kwota: 57 300 zł brutto. Zakończona szybciej niż planowano, ale bez formalnych zarzutów – a porozumieniem stron.
Lecz kiedy sięgnąć głębiej, okaże się, że ta jedna umowa jest finałem trwającego ponad rok procesu, który zaczyna się w samorządach, przechodzi przez struktury partyjne, dociera do instytucji centralnych i każe stawiać pytania o etykę i przejrzystość w zarządzaniu publicznymi pieniędzmi.
19 marca 2023. Debata w Świdnicy pokazuje sieć zależności
Historia zaczyna się dość niewinnie – w marcu 2023 – Fundacja IntelEko.pl, za którą stoi Krzysztof Pałka organizuje debatę „Polska na Zielonym Szlaku”. W wydarzeniu biorą udział: Michał Kobosko (Polska 2050), prezydent Świdnicy Beata Moskal-Słaniewska, Paweł Łapacz (jako dyrektor tworzącego się klastra – o nim a chwilę), Michał Suchoń (Zieloni), a także Krzysztof Pałka jako organizator i prezes Fundacji.
Debata ma charakter otwarty. Dyskusja toczy się wokół Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, polityki Polski 2050 i roli samorządów. Spotkanie dokumentuje współpracę wszystkich osób, które później znajdą się w centrum decyzji kadrowych i strategicznych Funduszu.
Czytaj też: Zieloni baronowie i tłuste rachunki. Jak WFOŚiGW robią sobie święto
Marzec 2023. Uchwała w Świdnicy otwiera nowy front energetyczny
31 marca 2023 roku, w sali Rady Miejskiej w Świdnicy, zapada decyzja, która – jak się później okaże – stanie się początkiem większego procesu. Uchwała nr LII/1/23 zatwierdza przystąpienie miasta do nowo powołanego Stowarzyszenia Energetyki Obywatelskiej Ziemi Świdnickiej. Inicjatorem projektu jest Paweł Łapacz – architekt, aktywista, lider klastra Świdnicka Energia Odnawialna.
Celem stowarzyszenia jest wspólne aplikowanie o środki unijne, m.in. z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji. Zgodnie z uchwałą, Świdnica będzie płacić składkę w wysokości 2 600 zł miesięcznie na stowarzyszenie.
Podczas sesji Paweł Łapacz prezentuje ideę, deklaruje działanie bez wynagrodzenia i wskazuje, że projekt zyskał wsparcie lokalnych gmin. W wypowiedziach radnych pojawia się nazwisko Jacka Łapacza – ojca Pawła, byłego architekta miejskiego i wiceprezydenta Świdnicy. Prezydent Beata Moskal-Słaniewska wspomina o lokalnych korzeniach i zaufaniu do inicjatora.
Wiosna-lato 2023. Fundacja IntelEko.pl i Klaster zacieśniają współpracę
W kolejnych miesiącach stowarzyszenie i klaster nawiązują bliską współpracę z Fundacją IntelEko.pl. Prezesem Fundacji jest Krzysztof Pałka – lokalny działacz, przedsiębiorca z doświadczeniem w energetyce i lider Polski 2050 na powiat świdnicki.
Pałka znany jest także po zmianie władzy w 2023 r. z członkostwa w Radzie Nadzorczej Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Jego pozycja polityczna i instytucjonalna daje mu wpływ na krajową politykę środowiskową. Jednocześnie aktywnie uczestniczy w lokalnych inicjatywach – jako organizator debat, doradca w strategiach i promotor transformacji energetycznej.
Z relacji lokalnych mediów wynika, że Pałka i Łapacz działają w tych samych kręgach – zasiadają w gremiach doradczych, wspólnie promują projekty energetyczne, reprezentują Świdnicę na forach regionalnych.
Czytaj także: 15 lat od zaginięcia Iwony Wieczorek – raport
Grudzień 2023. MKiŚ podzielone między Polskę 2050 i Nową Lewicę
Po przejęciu władzy przez „Koalicję 13 grudnia” Ministerstwo Klimatu i Środowiska trafia w ręce Polski 2050 (Paulina Hennig-Kloska) oraz Nowej Lewicy. Mimo politycznych deklaracji, nowe władze nie cofają rozwiązań wprowadzonych przez PiS, w tym centralizacji systemu funduszy ochrony środowiska i podporządkowania WFOŚiGW Narodowemu Funduszowi.
To właśnie w tych strukturach odgrywają rolę osoby związane z Polską 2050 – w tym Krzysztof Pałka jako członek rady nadzorczej. W tym samym czasie w regionie dolnośląskim trwa cicha rotacja kadrowa.
Luty 2024. Świdnica stawia na liderów transformacji
W lutym 2024 roku media lokalne informują, że Paweł Łapacz ma zostać nowym prezesem WFOŚiGW we Wrocławiu. Źródła samorządowe wskazują, że to rekomendacja Krzysztofa Pałki. Ten miał wcześniej sam otrzymać propozycję objęcia tej funkcji, ale wybrał pozostanie w strukturach centralnych.
Robię to, co potrafię i myślę, że jestem w miejscu, w którym mogę coś dobrego zrobić. Bez dodatkowego wynagrodzenia w ramach Rady Nadzorczej jestem przewodniczącym zespołu ds. opracowania strategi NFOŚ oraz wszystkich Wojewódzkich Funduszy na lata 2025-2028 – wyliczał Pałka w portalu swidnica24.pl w 2024 r.
W zamian miał poprzeć kandydaturę Łapacza – osobę zaufaną, znaną sobie wcześniej z działalności środowiskowej, ale bez doświadczenia w administracji publicznej.
Rada Nadzorcza Funduszu – w której przewodniczącą jest Monika Dziadkowiec, dyrektor generalna MKiŚ – zatwierdziła kandydaturę.
Kto powołuje radę nadzorczą?
Szefa (Prezesa Zarządu) Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej powołuje rada nadzorcza danego funduszu. To ona decyduje zarówno o powołaniu, jak i odwołaniu zarządu, na podstawie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska. Od nowelizacji z 2017 roku, kluczowe uprawnienia do obsadzania członków rad nadzorczych WFOŚiGW ma Minister Klimatu i Środowiska. W skład rady wchodzi zazwyczaj siedem osób, z czego większość wskazuje resort, a mniejszość – sejmik województwa.
W praktyce oznacza to, że to rząd (ministerstwo) ma decydujący wpływ na to, kto zostaje prezesem wojewódzkiego funduszu.
18 marca 2024. Oficjalne powołanie Łapacza na stanowisko prezesa WFOŚiGW we Wrocławiu
Paweł Łapacz obejmuje funkcję prezesa WFOŚiGW we Wrocławiu. W komunikacie Funduszu podkreślono jego doświadczenie w sektorze OZE, pracę w klastrze oraz działalność edukacyjną. Jego zastępczynią zostaje Wioleta Wnęk-Soczyńska – również powiązana z samorządem i środowiskiem lokalnym.
Choć oficjalnie Łapacz prezentowany jest jako osoba niezależna, w regionie powszechnie znana jest jego bliska relacja z Krzysztofem Pałką.
Czerwiec 2024. Umowa nr SOB.2711.5.2024 między Funduszem a Pałką
I cóż za zbieg okoliczności? W czerwcu 2024 r. WFOŚiGW we Wrocławiu zawiera z Krzysztofem Pałką umowę na opracowanie strategii działania na lata 2025–2028. Dokument ma charakter planistyczny – określa cele, źródła finansowania, priorytety wsparcia.
Poprosiliśmy WFOŚiGW we Wrocławiu o przesłanie kopii podpisanej umowy między ww. panami. Nie otrzymaliśmy jej. Jednak dotarliśmy do niej innymi kanałami.
Zgodnie z regulaminem Funduszu, umowa nie przekracza progu 130 000 zł netto i nie wymaga przetargu. Pałka wykonuje część zlecenia, a umowa zostaje rozwiązana 5 sierpnia 2024 roku za porozumieniem stron. Wypłacone wynagrodzenie: 57 300 zł brutto – czytamy w piśmie do portalu wbijamszpile.pl
Fundusz potwierdza, że umowa została wykonana zgodnie z zakresem, dokument został opublikowany, a beneficjent miał 24-godzinny dostęp do informacji publicznej. MKiŚ nie dopatruje się nieprawidłowości.
Wrzesień 2024. Zgłoszenie sygnalisty i reakcja ministerstwa
Pod koniec lata 2024 roku do Ministerstwa Klimatu i Środowiska trafia zgłoszenie sygnalisty – działającego pod pseudonimem Jan Uważny. Zawiera informacje o relacjach personalnych między Pałką a Łapaczem oraz o możliwym konflikcie interesów. Mamy to pismo.
W zgłoszeniu mowa o tym, że członek rady nadzorczej instytucji nadrzędnej zawiera umowę z jednostką podporządkowaną – w dodatku prowadzoną przez osobę, którą miał wcześniej rekomendować.
Ministerstwo odpisuje, że nie znajduje podstaw do interwencji. Nie dochodzi do wszczęcia kontroli ani rewizji umowy.
Październik 2024. Publikacja strategii i zamknięcie sprawy
Strategia zostaje opublikowana na stronie Funduszu. Nie zawiera kontrowersyjnych zapisów. Formalnie wszystko przebiega zgodnie z przepisami. Ale sam fakt podpisania umowy między prezesem a członkiem RN NFOŚiGW – bez przetargu, bez konkursu, z jasno zarysowaną relacją personalną – rodzi pytania o standardy etyczne.
To, że ministerstwo nie widzi problemu, nie znaczy, że problemu nie ma. W państwie prawa granicą nie jest tylko litera ustawy, ale także zdrowy rozsądek i poczucie przyzwoitości. Kiedy osoby z jednej politycznej ławki wskazują się wzajemnie do rad nadzorczych i podpisują ze sobą umowy za publiczne pieniądze, zaufanie obywateli do instytucji znika szybciej niż strategia przygotowana w PDF-ie. Nie wystarczy być po właściwej stronie politycznego wiatru. Trzeba jeszcze umieć spojrzeć ludziom w oczy.
Maciej Naskręt
Obserwuj @MaciejNaskret na X . Twórca portalu WbijamSzpile.pl, doświadczony dziennikarz i komentator życia publicznego, specjalizujący się w analizie miejskich zjawisk i politycznych mechanizmów. Pracował w mediach lokalnych i ogólnopolskich, zarówno publicznych, jak i niezależnych, dzięki czemu doskonale zna kulisy funkcjonowania świata mediów. Łączy rzetelność dziennikarską z wyrazistym, często ironicznym stylem. Nie unika trudnych tematów – przeciwnie, zadaje pytania, których inni wolą nie stawiać.
Dołącz do naszej społeczności!
Śledź nas na naszych mediach społecznościowych i bądź na bieżąco!
