Historia fabryki makaronów Malma z Malborka to przykład, jak prywatyzacyjny sukces może obrócić się w ruinę w starciu z interesami wielkich instytucji finansowych i nieprzejrzystymi układami polityczno-biznesowymi. Tragedia Michela Marbota, francuskiego inwestora i budowniczego polskiego makaronowego imperium, na zawsze pozostanie symbolem ostrzeżenia dla krajowych przedsiębiorców. Czy historia upadku Malmy to wyłącznie kwestia zadłużenia, czy może świadomy sabotaż?
Trzy szybkie fakty:
- Michel Marbot oskarżał Jana Krzysztofa Bieleckiego o zdradę polskich interesów.
- Markę Malma przejęła w 2013 roku Lubella, należąca do Grupy Maspex Wadowice.
- „Projekt Chopin” miał umożliwić włoskim inwestorom przejęcie cennych polskich nieruchomości, w tym terenów Malmy.
Narodziny potęgi: francuski kapitał, polska ambicja
W 1962 roku w Malborku powstała fabryka makaronu, będąca początkowo częścią państwowego przemysłu spożywczego. W 1991 roku, w jednym z pierwszych procesów prywatyzacyjnych III RP, zakład został sprzedany francuskiemu inwestorowi – Michelowi Marbotowi, absolwentowi prestiżowej szkoły INSEAD we Francji.
Marbot nie szczędził pieniędzy. Zainwestował około 50 mln euro. Wybudował nowe hale, sprowadził najnowocześniejsze linie produkcyjne od szwajcarskiej firmy Bühler oraz przejął wrocławski młyn na Różance. Dzięki strategicznemu importowi kanadyjskiej pszenicy durum Malma szybko stała się synonimem makaronu najwyższej jakości.
W 2003 roku makarony Malmy zostały uznane za jedne z najlepszych na świecie, a reklamowała je sama Sophia Loren – ikona włoskiego kina. Malma, obok takich marek jak Lubella czy Makarony Polskie, zbudowała w Polsce kategorię makaronu premium, osiągając imponujący, około 20-proc. udział w rynku.
Narastające problemy: kredyty, banki i zmieniające się warunki gry
W połowie lat 90. dynamiczny rozwój Malmy opierał się na kredytach. Wzrost stóp procentowych w Polsce w latach 1997–1999 i presja na rynek eksportowy, szczególnie na kierunku rosyjskim, postawiły firmę w trudnej sytuacji finansowej. Mimo tych przeciwności, Michel Marbot skutecznie utrzymywał rentowność przedsiębiorstwa.
W 2002 roku bank Pekao SA, kontrolowany przez włoską grupę UniCredit, zaoferował Malmie kredyt konsolidacyjny. Celem była restrukturyzacja zadłużenia oraz przygotowanie spółki do wejścia na Giełdę Papierów Wartościowych.
Wkrótce jednak doszło do zmiany w kierownictwie banku. Nowym prezesem Pekao został Jan Krzysztof Bielecki, były premier RP z ramienia Kongresu Liberalno-Demokratycznego. Wraz z jego nominacją strategia wobec Malmy radykalnie się zmieniła.
W czerwcu 2005 roku Pekao SA zażądało natychmiastowej spłaty kredytu konsolidacyjnego. Żądanie było niemożliwe do spełnienia bez zewnętrznego inwestora, a ten – mimo intensywnych poszukiwań Marbota – nie został zaakceptowany przez bank.
Czytaj więcej: Mleko wraca do łask? Oto, co mówią dietetycy
Starcie Dawida z Goliatem, czyli Malma z Malborka kontra systemem
W obliczu presji ze strony Pekao SA, Michel Marbot podjął desperacką próbę ratowania zakładów. Wydzierżawił zakłady w Malborku i Wrocławiu nowej spółce Malma Trading. Produkcja trwała, a załoga licząca ponad 230 osób nie straciła miejsc pracy.
Jednak bank, reprezentowany przez Jana Krzysztofa Bieleckiego i jego ludzi, konsekwentnie dążył do likwidacji Malmy. W czerwcu 2010 roku Sąd Okręgowy w Gdańsku ogłosił upadłość likwidacyjną spółki.
Michel Marbot sugerował, że prawdziwym powodem nagłej zmiany polityki banku były zakulisowe układy związane z włoskimi interesami. W jego ocenie Pekao SA i UniCredit działały na rzecz Barilli – giganta na rynku makaronów, którego prezes Alessandro Profumo pełnił wówczas funkcję członka zarządu UniCredit.
Tajemnice „Projektu Chopin”: ukryty plan przejęcia polskich aktywów
Największą sensację w sprawie Malmy budził tzw. „Projekt Chopin”. Było to tajne porozumienie zawarte pomiędzy UniCredit, Pekao SA oraz grupą Pirelli.
Michel Marbot, który dowiedział się o „Projekcie Chopin” dopiero po fakcie, utrzymywał, że był to układ o charakterze neokolonialnym. Pozwalał włoskim podmiotom na przejęcie za bezcen cennych polskich nieruchomości – w tym atrakcyjnych terenów we Wrocławiu (młyn Różanka) i Malborku.
Włosi zabezpieczyli prawo pierwokupu gruntów Malmy już na etapie postępowania upadłościowego. Bank Pekao, posiadając pełnomocnictwo, sam decydował o przyszłości majątku bez wiedzy właściciela.
Michel Marbot określił te działania wprost: „To była zdrada polskich interesów”. Zarzuty kierował bezpośrednio wobec Jana Krzysztofa Bieleckiego oraz kierownictwa UniCredit.
Nowe życie Malmy: przejęcie przez Maspex
W 2013 roku marka Malma została kupiona przez spółkę Lubella z Grupy Maspex Wadowice. Grupa Maspex, kontrolowana przez Krzysztofa Pawińskiego, przejęła nie tylko markę, ale także część parku maszynowego.
Za inwestycję rzędu 50 mln złotych zmodernizowano linie produkcyjne, a makarony Malma w 2014 roku wróciły na polski rynek. Produkcja została przeniesiona do nowoczesnych zakładów Lubelli w Lublinie.
Fabryki w Malborku i Wrocławiu opustoszały. Tereny sprzedano deweloperom, co potwierdzało wcześniejsze podejrzenia Michela Marbota o rzeczywiste intencje włoskich inwestorów.
Zobacz też: Czterolatek na gigancie w Malborku
Maciej Naskręt
Obserwuj @MaciejNaskret na X . Twórca portalu WbijamSzpile.pl, doświadczony dziennikarz i komentator życia publicznego, specjalizujący się w analizie miejskich zjawisk i politycznych mechanizmów. Pracował w mediach lokalnych i ogólnopolskich, zarówno publicznych, jak i niezależnych, dzięki czemu doskonale zna kulisy funkcjonowania świata mediów. Łączy rzetelność dziennikarską z wyrazistym, często ironicznym stylem. Nie unika trudnych tematów – przeciwnie, zadaje pytania, których inni wolą nie stawiać.
Dołącz do naszej społeczności!
Śledź nas na naszych mediach społecznościowych i bądź na bieżąco!
