Pomnik Jana III Sobieskiego od 60 lat zdobi Targ Drzewny w Gdańsku. Monument pierwotnie powstał we Lwowie jako symbol siły i niezależności Polski. Po wojnie został przekazany Polsce i od 26 czerwca 1965 roku stoi w centrum Gdańska, przyciągając uwagę mieszkańców i turystów.
Trzy szybkie fakty:
- Pierwotna tablica z dedykacją dla Jana III Sobieskiego przez ponad 20 lat była ukrywana.
- Figura króla została odlana w Wiedniu, według projektu lwowskiego rzeźbiarza.
- Pomnik początkowo stał w Wilanowie, zanim trafił na obecne miejsce w Gdańsku.
Dlaczego pomnik Sobieskiego znalazł się w Gdańsku?
Historia pomnika Jana III Sobieskiego jest niezwykle ciekawa i pełna symboliki. Pierwotnie został odsłonięty we Lwowie 20 listopada 1898 roku jako wyraz patriotyzmu mieszkańców tego polskiego miasta. Król Jan III Sobieski, wybitny dowódca wojskowy i zwycięzca spod Wiednia, pochodził z okolic Lwowa. Jego wizerunek był więc naturalnym symbolem niezależnej Polski, do której dążyli Polacy w czasie zaborów.
Po II wojnie światowej, kiedy Lwów znalazł się w granicach Związku Radzieckiego, pomnik przekazano Polsce. Trafił początkowo do Wilanowa, ale ostatecznie znalazł miejsce w Gdańsku na Targu Drzewnym, gdzie zastąpił niemiecki monument poświęcony zjednoczeniu Niemiec. Oficjalne odsłonięcie nastąpiło 26 czerwca 1965 roku, dokładnie 60 lat temu.
Zobacz: Odsłonięto pomnik Lecha Bądkowskiego w Gdańsku
Detale symboliki pomnika Sobieskiego
Figura króla Jana III Sobieskiego ma 3,65 metra wysokości, a wraz z cokołem osiąga 6,50 metra. Postać króla, przedstawiona na koniu w dynamicznej pozycji, symbolizuje jego siłę i zdecydowanie. Sobieski ubrany jest w tradycyjny polski strój szlachecki, a w prawej ręce unosi buławę – symbol dowództwa. Koń skacze nad fragmentami szańców, co nawiązuje do zwycięskich bitew króla, zwłaszcza tej pod Wiedniem z 1683 roku.
Cokół monumentu zdobią płaskorzeźby przedstawiające herby królewskie oraz nazwiska miejsc bitew dowodzonych przez Jana III Sobieskiego, takich jak Chocim, Wiedeń czy Parkany. Pomnik jest wyjątkowym dziełem sztuki historyzującej, nawiązującym do estetyki neobaroku końca XIX wieku.
Gdańsk i pomnik Jana III Sobieskiego – współczesna symbolika miejsca
Pomnik Sobieskiego w Gdańsku przez dziesięciolecia stał się symbolem polskości miasta. Jest miejscem spotkań, uroczystości państwowych i patriotycznych manifestacji mieszkańców. Warto przypomnieć, że pierwotna tablica z napisem „Królowi Janowi III miasto Lwów” przez lata była ukrywana, a odsłonięto ją dopiero w 1989 roku.
Czytaj więcej: Zapomniane pomniki pamięci. Władze Gdańska nie składają tu kwiatów
Sama figura, wykonana z brązu przez wiedeńską firmę Artura Kruppa według projektu lwowskiego rzeźbiarza Tadeusza Barącza, przetrwała burzliwe dzieje historyczne. Kamienny cokół zbudowano na wewnętrznym trzonie betonowym, a jego obecna forma z tablicami wykonanymi w latach dziewięćdziesiątych przez rzeźbiarza Czesława Gajdę jest repliką oryginału. Oryginalne brązowe tablice z herbami prawdopodobnie do dziś pozostają ukryte w cokole.
Maciej Naskręt
Obserwuj @MaciejNaskret na X . Twórca portalu WbijamSzpile.pl, doświadczony dziennikarz i komentator życia publicznego, specjalizujący się w analizie miejskich zjawisk i politycznych mechanizmów. Pracował w mediach lokalnych i ogólnopolskich, zarówno publicznych, jak i niezależnych, dzięki czemu doskonale zna kulisy funkcjonowania świata mediów. Łączy rzetelność dziennikarską z wyrazistym, często ironicznym stylem. Nie unika trudnych tematów – przeciwnie, zadaje pytania, których inni wolą nie stawiać.
Dołącz do naszej społeczności!
Śledź nas na naszych mediach społecznościowych i bądź na bieżąco!
