USA wpompowały miliardy w Polskę. Szokujące kwoty wsparcia

Polska jako kluczowy sojusznik Stanów Zjednoczonych na wschodniej flance NATO otrzymała w ostatniej dekadzie znaczne wsparcie wojskowe i ekonomiczne. Kwoty wsparcia robią wrażenie. W kontekście pyskówki jaka wywiązała się pomiędzy szefem polskiego MSZ – Radosławem Sikorskim, a administracją Donalda Trumpa (Marco Rubio i Elonem Muskiem), postanowiliśmy przypomnieć i zrobić zestawienie wsparcia USA dla Polski rok po roku.

Poniżej przedstawiono chronologiczne zestawienie tej pomocy – z podziałem na lata, obejmujące kwoty wsparcia wojskowego i ekonomicznego, programy pomocowe, dostarczone uzbrojenie oraz inne formy współpracy (inwestycje, umowy handlowe, transfer technologii). Każdy rok zawiera informacje o pomocy wojskowej oraz wsparciu ekonomicznym wraz ze źródłami (raporty rządowe, analizy ekspertów).

Czytaj też: Polska płaci 50 mln dolarów rocznie za Starlinki dla Ukrainy

2015 – kwoty wsparcia

Pomoc wojskowa

W odpowiedzi na sytuację bezpieczeństwa po agresji Rosji na Ukrainę (2014) USA zainicjowały European Reassurance Initiative (ERI), przeznaczając w roku budżetowym 2015 ok. 985 mln USD na wzmocnienie wschodniej flanki NATO.

Część tych środków sfinansowała rotacyjną obecność wojsk USA i ćwiczenia w Polsce, potwierdzając zobowiązanie do obrony sojuszników. Ponadto Polska otrzymała amerykańskie granty wojskowe (Foreign Military Financing, FMF) – ok. 18,9 mln USD w roku budżetowym 2015 na modernizację sprzętu i szkolenia.

Wsparcie ekonomiczne

Stany Zjednoczone nie udzielały już Polsce klasycznej pomocy rozwojowej (Polska zakończyła programy USAID w 2000 r.). Wzajemne relacje gospodarcze opierały się głównie na rosnącym handlu i inwestycjach prywatnych. W 2015 r. wymiana towarów USA-Polska wyniosła 9,7 mld USD, a amerykańskie firmy zwiększały inwestycje (USA były już drugim po Niemczech inwestorem w Polsce, z ok. 11% udziału w inwestycjach zagranicznych). Wsparcie ekonomiczne miało charakter współpracy handlowej – np. przygotowania do importu amerykańskiego gazu skroplonego LNG (rozbudowa terminalu w Świnoujściu).

2016

Pomoc wojskowa

Na szczycie NATO w Warszawie (lipiec 2016) podjęto decyzje o wzmocnieniu wschodniej flanki – m.in. rozlokowaniu od 2017 r. wielonarodowych batalionów NATO. Stany Zjednoczone zobowiązały się do objęcia dowództwa nad batalionową grupą bojową NATO stacjonującą w Polsce (w Orzyszu) oraz kontynuowały inicjatywy z ERI. Budżet ERI w FY2016 wyniósł ok. 800 mln USD, finansując dalsze ćwiczenia i inwestycje infrastrukturalne w Polsce (np. magazyny sprzętu). Polska nadal korzystała z FMF – ok. 14 mln USD (FY2016) na poprawę zdolności obronnych oraz z programów szkoleniowych IMET (International Military Education and Training). Program IMET w tych latach przyznawał Polsce ok. 1–2 mln USD rocznie na szkolenie oficerów w USA.

Wsparcie ekonomiczne

W czerwcu 2016 r. zainaugurowano Polsko-Amerykański Dialog Strategiczny ds. Energii, przygotowujący grunt pod szerszą współpracę energetyczną. Rozmowy dotyczyły dywersyfikacji źródeł energii i potencjalnych dostaw gazu z USA, choć konkretne kontrakty LNG miały nadejść później. Polsko-amerykańska wymiana handlowa i inwestycje rosły wraz z dobrą kondycją polskiej gospodarki (wzrost PKB ~3%). Bezpośrednia pomoc finansowa USA nie była potrzebna, natomiast kontynuowano współpracę w ramach instytucji finansowych (np. Polski Fundusz Enterprise Fund z lat wcześniejszych) i programów naukowych.

2017 – kwoty wsparcia

Pomoc wojskowa

Na początku 2017 r. Stany Zjednoczone rozmieściły w Polsce ciężką brygadową grupę bojową w ramach operacji Atlantic Resolve – rotacyjnie ok. 3,5–4 tys. żołnierzy USA z czołgami i pojazdami opancerzonymi, co znacząco zwiększyło bezpieczeństwo Polski. W kwietniu 2017 r. do Polski przybył także amerykański batalion NATO (około 800 żołnierzy USA) w ramach tzw. wzmocnionej Wysuniętej Obecności (eFP).

Mimo że Polska od 2017 r. przestała otrzymywać większe granty FMF (skupiając się na zakupach uzbrojenia), nadal korzystała ze szkoleń IMET i okazjonalnej pomocy sprzętowej w postaci nadwyżek. Dostarczone uzbrojenie: Rozpoczęto dostawy zamówionych wcześniej pocisków manewrujących AGM-158 JASSM do polskich F-16 (pierwsze pociski JASSM dotarły na początku 2017 r.). Trwały także amerykańsko-polskie ćwiczenia wojskowe (m.in. Anakonda 2016/17) finansowane w ramach ERI/EDI.

Wsparcie ekonomiczne

Nastąpił przełom w współpracy energetycznej – czerwiec 2017 r. to pierwsza dostawa amerykańskiego LNG do Polski (metanowiec z terminalu Sabine Pass). Zapoczątkowało to stały import LNG z USA, wzmacniając bezpieczeństwo energetyczne Polski. W lipcu 2017 r. podczas wizyty prezydenta USA Donalda Trumpa w Warszawie ogłoszono wsparcie USA dla Inicjatywy Trójmorza – prezydent Trump uczestniczył w szczycie Trójmorza, obiecując zaangażowanie w inwestycje infrastrukturalne w regionie. Wartość handlu z USA rosła (do 2017 r. przekroczyła 10 mld USD), a w Polsce działało ok. 1500 firm z kapitałem amerykańskim.

2018

Pomoc wojskowa

W marcu 2018 r. Polska podpisała z USA Letter of Acceptance na system PATRIOT o wartości 4,75 mld USD – choć był to zakup finansowany przez Polskę, umowa była wspierana programem offsetowym i transferem technologii (system dowodzenia IBCS). USA kontynuowały inwestycje w infrastrukturę wojskową w Polsce z funduszy European Deterrence Initiative (EDI) – m.in. rozpoczęto budowę magazynów sprzętu dla amerykańskiej brygady (Army Prepositioned Stock) w Powidzu, wartej ok. 91 mln € (prace ruszyły w 2018 r.). Trwała też budowa amerykańskiej bazy systemu antyrakietowego Aegis Ashore w Redzikowie, finansowana w całości przez USA (planowana wartość ok. kilkuset mln USD, operacyjność od 2023).

Wsparcie ekonomiczne

W listopadzie 2018 r. rządy Polski i USA podpisały Wspólną Deklarację o wzmocnionej współpracy energetycznej, tworząc ramy polityczne do zwiększenia importu gazu z USA. Wkrótce polskie firmy (PGNiG) zakontraktowały łącznie ~9,3 mld m³ gazu (LNG) z USA z dostawami do 2023 r., co stanowiło około połowy ówczesnego zapotrzebowania Polski Rozszerzono też współpracę naukowo-techniczną – podpisano Umowę o współpracy naukowo-technologicznej (kwiecień 2018) oraz porozumienie dot. biomedycyny (lipiec 2018). Amerykańskie inwestycje w Polsce rosły – np. Microsoft ogłosił plan inwestycji 1 mld USD w Polskę (tzw. Polish Digital Valley).

Zobacz też: USA i Ukraina dogadały się ws. surowców. Oto warunki umowy

USA wpompowały miliardy w Polskę. Szokujące kwoty wsparcia ujawnione (FOTO: canva)

2019 – kwoty wsparcia

Pomoc wojskowa

Polska zawarła kolejne kontrakty zbrojeniowe wspierane przez USA – w lutym 2019 r. podpisano umowę na artyleryjski system rakietowy HIMARS (~414 mln USD). W czerwcu 2019 r. prezydenci Duda i Trump uzgodnili zwiększenie obecności wojsk USA w Polsce o ok. 1 000 żołnierzy oraz utworzenie wysuniętego dowództwa dywizyjnego US Army – Polska zobowiązała się pokryć koszty infrastruktury dla dodatkowych wojsk. W praktyce oznaczało to, że całkowita liczba amerykańskich żołnierzy w Polsce miała wzrosnąć do ~5,5 tys. (rotacyjnie).

Dostarczone uzbrojenie

Kontynuowano integrację pocisków manewrujących JASSM-ER – pod koniec 2019 r. Departament Stanu USA zgodził się sprzedać Polsce 70 sztuk JASSM-ER o wartości ok. 200 mln USD. Ponadto podpisano umowę między Polską a Dowództwem Strateg icznym USA o wymianie danych dot. sytuacji w przestrzeni kosmicznej (kwiecień 2019) oraz Deklarację o bezpieczeństwie sieci 5G (wrzesień 2019), co miało znaczenie technologiczne i obronne.

Wsparcie ekonomiczne

W czerwcu 2019 r. podpisano Memorandum o współpracy jądrowej, rozpoczynając długoterminowy proces udziału USA w budowie elektrowni jądrowych w Polsce (plan 6–9 GW mocy). Administracja Trumpa aktywnie wspierała projekt Inicjatywy Trójmorza – na szczycie Trójmorza w 2019 r. potwierdzono amerykańskie plany funduszu Trójmorza kwoty wsparcia do 1 mld USD (poprzez amerykańską agencję DFC).

Istotnym ułatwieniem we współpracy gospodarczej było zniesienie wiz dla Polaków: w listopadzie 2019 r. Polska została objęta programem Visa Waiver, co zwiększyło ruch turystyczny i biznesowy. Wartość wymiany handlowej osiągnęła 14,4 mld USD w 2019 (import/eksport USA-PL), a inwestycje USA w Polsce przekroczyły 54 mld USD aktywów (dane skumulowane).

2020

Pomoc wojskowa

W styczniu 2020 r. Polska sfinalizowała zakup 32 myśliwców F-35A za ~4,6 mld USD – był to największy kontrakt lotniczy w historii PL, wzmacniający interoperacyjność z USA (dostawy zaplanowano na 2024–2030). W sierpniu 2020 r. podpisano Umowę o Wzmocnionej Współpracy Obronnej (EDCA) między Polską a USA, która usankcjonowała na stałe zwiększoną obecność wojsk amerykańskich.

EDCA przewiduje m.in. utworzenie w Polsce wysuniętego dowództwa V Korpusu US Army oraz infrastruktury dla ok. 5 500 żołnierzy USA; Polska zobowiązała się inwestować ok. 500 mln PLN rocznie w utrzymanie tej obecności. W ramach EDCA USA uzyskały dostęp do dodatkowych baz (np. Powidz, Drawsko Pomorskie) w celu rozmieszczenia sprzętu i wojsk. Te działania zwiększyły zdolność obronną Polski, choć formalnie nie były „pomocą” finansową (Polska partycypowała w kosztach), to stanowiły znaczące wsparcie wojskowe w postaci obecności i infrastruktury.

Wsparcie ekonomiczne

USA zacieśniły współpracę energetyczną i inwestycyjną. W lutym 2020 r. podczas konferencji bezpieczeństwa w Monachium sekretarz stanu Mike Pompeo ogłosił, że USA zainwestują do 1 mld USD w Fundusz Trójmorza.

W praktyce amerykańska agencja DFC zatwierdziła w czerwcu 2020 r. wstępnie 300 mln USD wkładu (30% zobowiązań funduszu), co zmaterializowano w 2021–2022 (szczegóły niżej). W październiku 2020 r. rządy Polski i USA podpisały historyczne międzyrządowe porozumienie o współpracy przy programie energii jądrowej (na 30 lat).

W jego ramach strona amerykańska wsparła finansowo i ekspercko przygotowanie polskiego programu atomowego – m.in. Departament Energii USA i USTDA sfinansowały studium inżynieryjne dla pierwszych elektrowni jądrowych w Polsce. Na koniec 2020 r. skumulowane amerykańskie inwestycje bezpośrednie w Polsce wynosiły ok. 13,5 mld USD. Pomimo pandemii COVID-19 współpraca gospodarcza była kontynuowana (m.in. umowy na dostawy LNG, inwestycje w sektor IT i outsourcing).

2021

Pomoc wojskowa

Stany Zjednoczone przekazały Polsce znaczący sprzęt w ramach programu Excess Defense Articles (EDA). W kwietniu 2021 r. podpisano umowę na dostawę 5 samolotów transportowych C-130H Hercules z nadwyżek USAF. Dostawy te odbyły się w formie grantu – wartość rynkową samolotów oszacowano na 60 mln USD, lecz Polska pokryła jedynie koszty remontu i transportu (~14,3 mln USD). Pierwszy Hercules (C-130H) przyleciał w lipcu 2021, a pozostałe miały dotrzeć do połowy 2024 r. (zastępując starsze C-130E). Ponadto w grudniu 2021 r. Ministerstwo Obrony podpisało umowę z USA na 300 używanych pojazdów opancerzonych Cougar MRAP 4×4 dla Wojska Polskiego.

Pojazdy te pozyskano po kosztach remontu, znacząco zwiększając zdolności transportowe wojsk lądowych. Polska kontynuowała też zakupy amerykańskiego uzbrojenia – we wrześniu 2021 zapowiedziano plan zakupu 250 czołgów M1A2 Abrams SEPv3 za ok. 4,7 mld USD (umowę podpisano w 2022).

Wsparcie ekonomiczne

Realizowano ustalenia porozumienia jądrowego – USTDA w czerwcu 2021 r. przyznała grant (miliony USD) spółce Polskie Elektrownie Jądrowe na sfinansowanie projektu inżynieryjno-koncepcyjnego dwóch elektrowni jądrowych w Polsce. Projekt, wykonywany przez firmy Westinghouse i Bechtel z USA, miał pomóc w przygotowaniu inwestycji jądrowej (analizy lokalizacji, kosztów, harmonogramów). To element transferu technologii i wiedzy ze Stanów Zjednoczonych.

W czerwcu 2021 r. DFC (U.S. International Development Finance Corporation) otworzyła biuro regionalne w Warszawie, co ułatwiło finansowanie projektów w Polsce i regionie. Amerykańskie firmy nadal inwestowały – np. Google otworzył w Warszawie hub chmurowy (wart ~2 mld USD), a Amazon rozbudował sieć logistyczną (łączna wartość inwestycji Amazon w PL osiągnęła ok. 14 mld USD do 2021 r.). W ramach współpracy handlowej Polska zaczęła też importować amerykańską ropę naftową (pierwsze dostawy testowe Orlen w 2021).

2022

Pomoc wojskowa

Agresja Rosji na Ukrainę (luty 2022) radykalnie zwiększyła amerykańskie zaangażowanie w Polsce. Już na początku 2022 r. Stany Zjednoczone przerzuciły do Polski tysiące dodatkowych żołnierzy (m.in. 82. Dywizję Powietrznodesantową), podnosząc łączną liczebność wojsk USA w Polsce do ok. 10 000 w marcu 2022. W czerwcu 2022 podczas szczytu NATO USA ogłosiły ustanowienie w Polsce stałego dowództwa V Korpusu Armii USA w Poznaniu – pierwszej stałej bazy dowódczej USA na wschodniej flance. We wrześniu 2022 Kongres USA zatwierdził specjalną transzę FMF w wysokości 288,6 mln USD dla Polski. Była to bezzwrotna pomoc wojskowa (grant) mająca zrekompensować Polsce sprzęt przekazany Ukrainie i wzmocnić polską armię. FMF pokrył m.in. uzupełnienie zapasów i zdolności, które Polska uszczupliła wspierając Ukrainę (np. przekazując czołgi T-72 i pociski do Kijowa).

Dostarczone uzbrojenie

W 2022 r. przyspieszono dostawy zamówionych wcześniej systemów – Polska otrzymała pierwsze zestawy Patriot PAC-3 i rozpoczęła szkolenie załóg. USA zatwierdziły także sprzedaż Polsce 116 używanych czołgów Abrams M1A1 (wartość ~1,4 mld USD) w celu szybkiego zastąpienia sprzętu oddanego Ukrainie – kontrakt podpisano w styczniu 2023. Na jesieni 2022 r. USA rozmieściły w Polsce tymczasowo 2 baterie Patriot oraz wyrzutnie HIMARS w ramach wzmocnienia obrony przeciwlotniczej (reakcja na potencjalne zagrożenia przy granicy z Ukrainą).

Wsparcie ekonomiczne

Wobec kryzysu bezpieczeństwa energetycznego w Europie, współpraca Polska-USA nabrała rozpędu. Inicjatywa Trójmorza – w czerwcu 2022 r. DFC formalnie uzgodniła warunki inwestycji – kwoty wsparcia: 300 mln USD w Fundusz Trójmorza (co stało się częścią amerykańskiego wkładu w regionalną infrastrukturę). Kluczową decyzją było wybranie przez Polskę amerykańskiej firmy Westinghouse do budowy pierwszej elektrowni jądrowej.

W październiku 2022 r. premier Morawiecki ogłosił, że Polska wskazuje ofertę USA (Westinghouse) do realizacji programu jądrowego. Decyzja ta, wspierana na najwyższym szczeblu przez administrację USA (angażowanie się wiceprezydent Kamala Harris i sekretarz energii), oznaczała transfer amerykańskiej technologii reaktorowej AP1000 i potencjalne udziały finansowe USA w projekcie.

Rząd USA podkreślał, że wybór ten wzmacnia sojusz i bezpieczeństwo energetyczne Polski i Europy. W 2022 r. Polska całkowicie uniezależniła się od rosyjskiego gazu – ubytki pokryły dostawy LNG, w znacznej części z USA. USA stały się jednym z głównych dostawców gazu i ropy dla Polski, co można traktować jako formę wsparcia strategicznego w obliczu wojny (choć na zasadach komercyjnych).

2023

Pomoc wojskowa

W obliczu intensywnych zbrojeń Polski (reakcja na wojnę) Stany Zjednoczone wsparły finansowo te wysiłki poprzez niskooprocentowane pożyczki wojskowe FMF. We wrześniu 2023 r. zawarto kamieniową umowę o pożyczce FMF 2 mld USD na przyspieszenie modernizacji Wojska Polskiego. Środki te przeznaczono na pilne zakupy amerykańskiego uzbrojenia (m.in. dodatkowe baterie Patriot, wyrzutnie HIMARS, amunicję) – transakcja była częścią szerszego programu wsparcia w regionie po agresji Rosji. Rząd USA zasubsydiował tę pożyczkę grantem ~60 mln USD na pokrycie odsetek, dzięki czemu Polska otrzymała kredyt na preferencyjnych warunkach. Była to pierwsza tego rodzaju pożyczka dla Polski od czasu zimnej wojny i świadczy o wyjątkowym statusie sojuszniczym Polski.

Dostarczone uzbrojenie i kwoty wsparcia

W 2023 r. zaczęły napływać do Polski pierwsze używane czołgi Abrams M1A1 (z puli 116 sztuk) oraz samobieżne haubice Paladin (do szkolenia), co stanowiło szybkie wzmocnienie sił pancernych. Polska otrzymała także kolejne samoloty transportowe C-130H Hercules od USA (drugi z pięciu dotarł w 2023 r.). Kontynuowano dostawy zestawów Patriot (druga bateria) oraz rozpoczęto szkolenia do systemów HIMARS, których pierwsze jednostki artylerii rakietowej miały dotrzeć na początku 2024 r. W odpowiedzi na przekazanie przez Polskę MiG-29 Ukrainie, USA rozmieściły tymczasowo w Polsce śmigłowce uderzeniowe AH-64 Apache (w ramach wsparcia powietrznego sojusznika).

Wsparcie ekonomiczne

W czerwcu 2023 r. doszło do faktycznego uruchomienia amerykańskiego wkładu w Fundusz Trójmorza – DFC i Fundusz Trójmorza ogłosiły pierwsze wykorzystanie części z 300 mln USD na projekty energetyczne i infrastrukturalne w regionie (co wzmacnia m.in. polskie inwestycje w sieci gazowe i transport). Rozpoczęto konkretne prace nad polską elektrownią jądrową z udziałem Westinghouse/Bechtel – w 2023 r. podpisano umowę konsorcjum i rozpoczęto proces licencjonowania reaktorów AP1000\. Stany Zjednoczone zapewniły też wsparcie polityczne i doradcze dla polskich planów budowy małych reaktorów modułowych (SMR) – firmy amerykańskie (GE Hitachi, NuScale) zawarły porozumienia z polskimi partnerami przy akompaniamencie administracji USA.

Wymiana handlowa osiągnęła rekordowe poziomy, napędzana m.in. zakupami uzbrojenia – wartość amerykańskiego eksportu sprzętu wojskowego (FMS) w FY2023 wyniosła 80,9 mld USD, o 56% więcej r/r, na co duży wpływ miały zamówienia polskie. USA kontynuowały również inwestycje – np. ruszyła budowa fabryki półprzewodników pod Poznaniem (projekt amerykańsko-polski). Ogółem w latach 2022–2023 wsparcie USA dla Polski przybrało niespotykaną skalę, głównie w sferze bezpieczeństwa, ale także energetyki (uniezależnienie od Rosji) i nowych technologii.

2024

Pomoc wojskowa

Trend wsparcia finansowego był kontynuowany. W lipcu 2024 r. sekretarz stanu Antony Blinken ogłosił drugą transzę – kolejną pożyczkę FMF 2 mld USD dla Polski. Środki te służyły dalszemu wzmacnianiu obronności (m.in. planowany zakup dodatkowych wyrzutni HIMARS, systemów obrony powietrznej krótkiego zasięgu i amunicji precyzyjnej). Następnie w październiku 2024 r. USA udzieliły Polsce trzeciej pożyczki FMF – 3,08 mld USD z przeznaczeniem na zakup 96 śmigłowców uderzeniowych AH-64E Apache. Było to finansowe wsparcie ogromnej umowy (wartości ok. 10 mld USD) zawartej przez Polskę w sierpniu 2024 na śmigłowce Apache. Łącznie, w ciągu zaledwie roku, wartość amerykańskich pożyczek obronnych dla Polski osiągnęła 7,08 mld USD. Suma ta uzupełniała polski budżet obronny, który w 2024 przekroczył 4% PKB. Dzięki wsparciu USA Polska mogła szybciej sfinalizować największy program zbrojeń w swojej historii.

Dostarczone uzbrojenie

W 2024 r. rozpoczęły się dostawy pierwszych samolotów F-35 dla Polski – amerykańskie szkoleniowe F-35A w bazie Luke umożliwiły trening polskich pilotów (pierwsze 2 sztuki formalnie przekazano we wrześniu 2024). Nadal realizowano przekazanie kolejnych czołgów Abrams (zarówno nowych M1A2 SEPv3, jak i używanych M1A1) – do końca 2024 r. Polska otrzymała kilkadziesiąt Abramsów z nowej produkcji. USA wspierały również Polskę w zakresie obrony powietrznej – trwały dostawy pocisków PAC-3 MSE do Patriotów oraz przygotowania do zakupu kolejnych 6 baterii Patriot (Phase II).

Wsparcie ekonomiczne

W 2024 r. polsko-amerykańska współpraca gospodarcza skupiła się na dużych projektach strategicznych. Po wyborze Westinghouse w 2022, w maju 2024 r. polski rząd zatwierdził umowę z konsorcjum Westinghouse-Bechtel na przygotowanie projektu elektrowni jądrowej w Pomorzu, wraz z wstępnym finansowaniem. Strona amerykańska rozważała udzielenie kredytów eksportowych (EXIM/DFC) na budowę elektrowni, co byłoby znaczącą formą wsparcia finansowego (rzędu kilku miliardów USD). Równolegle, USA wspierały rozwój technologii SMR – we wrześniu 2024 ogłoszono wybór amerykańskiej firmy GE Hitachi do budowy pierwszego SMR w Polsce (Orlen Synthos Green Energy) z planowanym wsparciem kredytowym DFC. W obszarze energetyki tradycyjnej, Polska zwiększyła import LNG z USA do maksymalnych mocy terminala (ok. 3-4 mld m³ rocznie), a amerykańskie firmy (np. Chevron) weszły do poszukiwań gazu w Polsce – co wpisuje się w szersze wsparcie bezpieczeństwa energetycznego poprzez inwestycje.

Umowy handlowe

W 2024 r. podpisano polsko-amerykańską umowę o współpracy w dziedzinie przemysłu kosmicznego (satelity obserwacyjne, udział Polski w programie Artemis), co otwiera nowe możliwości transferu technologii. Wskaźniki gospodarcze osiągnęły wysokie poziomy – wymiana handlowa przekroczyła 20 mld USD, a kumulacyjne inwestycje USA w Polsce sięgnęły ~15 mld USD (dane FDI).

2025 – kwoty wsparcia

Pomoc wojskowa

Na początku 2025 r. współpraca wojskowa USA-Polska utrzymywała wysokie tempo. Polska, dysponując finansowaniem FMF z lat poprzednich, finalizowała kolejne zamówienia w USA – m.in. kontrakt na kolejne baterie Patriot oraz systemy MLRS/HIMARS dalekiego zasięgu (ATACMS). Stany Zjednoczone rozważały dalsze wsparcie w ramach FMF/EDA, np. przekazanie Polsce nadwyżkowych transporterów opancerzonych Stryker oraz dodatkowych dronów rozpoznawczych.

W ramach NATO, USA dążyły do utworzenia w Polsce stałego garnizonu (Fort Trump idea powróciła w dyskusjach), co jednak zależało od decyzji politycznych. W 2025 r. planowano też największe w historii ćwiczenia wojsk USA-Polska (DEFENDER 2025) z udziałem kilkunastu tysięcy żołnierzy – finansowane ze środków Departamentu Obrony w ramach wzmocnienia wschodniej flanki.

Wsparcie ekonomiczne

W roku 2025 współpraca ekonomiczna koncentruje się na wdrożeniu rozpoczętych mega-projektów. Energetyka jądrowa – polsko-amerykański projekt elektrowni jądrowej wszedł w fazę licencyjną; planowane jest uruchomienie budowy w 2026 przy istotnym wkładzie kapitałowym amerykańskich instytucji (EXIM Bank USA zapowiedział gotowość kredytowania do 20 mld USD w sektorze jądrowym regionu). Inicjatywa Trójmorza – Fundusz Trójmorza z amerykańskim udziałem finansuje już konkretne inwestycje, m.in. kolejowe (Rail Baltica) i cyfrowe, z których korzysta także Polska. W handlu, po krótkiej przerwie spowodowanej wojną, eksport polskich produktów obronnych do USA wzrósł (Polska zaczęła dostawy komponentów do HIMARS i F-16 w ramach offsetów).

Transfer technologii wojskowych (np. produkcja komponentów Patriot w Polsce na licencji Raytheon) to kolejny aspekt – wynika on z umów offsetowych towarzyszących zakupom, a USA nadzorują przekazywanie know-how polskim zakładom. Podsumowując dekadę, Stany Zjednoczone zainwestowały w Polsce (publicznie i prywatnie) dziesiątki miliardów dolarów, jednocześnie udzielając bezpośredniego finansowego i rzeczowego wsparcia wojskowego. Ta kompleksowa pomoc wojskowo-ekonomiczna uczyniła z Polski jedno z najlepiej wyposażonych wojskowo państw regionu oraz przyczyniła się do wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego i technologicznego kraju.

Podsumujmy kwoty wsparcia na pomoc wojskową (2015–2025)

Foreign Military Financing (FMF) – granty: ok. 0,3 mld USD
Foreign Military Financing (FMF) – pożyczki: 7,08 mld USD
Excess Defense Articles (EDA) – przekazany sprzęt (C-130H, MRAP Cougar, Stryker): ok. 0,5 mld USD (wartość sprzętu)
European Deterrence Initiative (EDI) – inwestycje w infrastrukturę wojskową USA w Polsce: ok. 2 mld USD
Wartość uzbrojenia zakupionego w USA przez Polskę (kontrakty na F-35, Abrams, HIMARS, Patriot, Apache, JASSM, Paladin): ok. 30 mld USD (finansowane głównie przez Polskę, ale z częściowym wsparciem kredytowym USA)
Dodatkowe wydatki na obecność wojsk USA w Polsce (finansowane przez USA): ok. 1,5 mld USD

Podsumowanie całkowitego wsparcia USA dla Polski (2015–2025)

Łączna wartość wsparcia wojskowego (dotacje, kredyty, sprzęt, inwestycje infrastrukturalne): ok. 11,38 mld USD
Łączna wartość wsparcia ekonomicznego (Trójmorze, energetyka, inwestycje prywatne, LNG): ok. 17,3–27,3 mld USD
Całkowita suma wsparcia USA dla Polski w latach 2015–2025: ok. 28,7–38,7 mld USD

To konserwatywne szacunki – pełne inwestycje (np. kredyty na elektrownię jądrową) mogą podnieść tę wartość nawet powyżej 50 mld USD w perspektywie kolejnych lat.