Wracamy do tematu drzew na Półwyspie Westerplatte. Jeszcze kilka lat temu wycięcie drzew na Westerplatte wywołało polityczną awanturę, konferencje prasowe i oskarżenia o „prawdziwą rzeź”. Dziś – po zmianie władzy – dokumentacja inwestycji przewiduje usunięcie setek kolejnych drzew, w tym tych w rejonie napisu „Nigdy więcej wojny”. Skala jest znacznie większa niż w 2021 roku, ale podobnego wzburzenia jakoś nie widać. Można odnieść wrażenie, że drzewa na historycznym półwyspie przestały być politycznie interesujące.
Wtedy alarmowano o 250 drzewach
W 2021 roku radni klubu Wszystko dla Gdańska pytali, kto i dlaczego wyciął na Westerplatte 250 drzew. Sprawę określali jako bulwersującą i domagali się wyjaśnień. Padały pytania o stan usuniętych drzew, wydane zgody, powierzchnię wycinki i przyszłe przeznaczenie terenu.
Lokalizacja napisu „Nigdy więcej wojny”
Radni zwracali też uwagę na polityczny kontrast. Przekonywali, że przy wycince kilku drzew w innych częściach Gdańska pojawiały się konferencje prasowe polityków PiS, podczas gdy działania na Westerplatte miały przejść niemal bez echa.
Muzeum II Wojny Światowej odpowiadało wtedy, że faktyczna liczba usuniętych drzew wynosiła 225. Według przedstawionego oświadczenia 209 z nich było suchych i zagrażało bezpieczeństwu zwiedzających. To niemal 93 proc. całej wycinki.
Muzeum tłumaczyło również, że część prac była konieczna z powodu badań saperskich i archeologicznych. Na terenie półwyspu odnajdywano bomby lotnicze, pociski, granaty ręczne i moździerzowe. Usunięto także 16 drzew kolidujących z reliktami historycznych budynków oraz obszarem poszukiwań szczątków obrońców Westerplatte.
Wtedy jednak emocje były ogromne. Dziś liczby są jeszcze większe.
Decyzja dopuszcza usunięcie 830 drzew
Decyzja środowiskowa dla budowy Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 przewiduje wycinkę łącznie 830 drzew oraz 1365 metrów kwadratowych krzewów. Spośród wszystkich drzew 127 nie wymaga odrębnej decyzji na usunięcie. To nieco ponad 15 proc. całego zakresu.
Prace podzielono na dwa etapy.
W pierwszym etapie przewidziano wycinkę 286 drzew i około 1150 m² krzewów. Największa grupa – 239 drzew – koliduje z projektowanym zagospodarowaniem terenu. Kolejnych 15 ma zostać usuniętych z powodu odtwarzanych wałów, 10 koliduje z reliktami historycznymi, a 22 z planowanymi instalacjami. Tę historię opisaliśmy całkiem niedawno w naszym portalu.
Drugi etap jest jeszcze większy. Decyzja środowiskowa mówi o 544 drzewach. W tej części 203 drzewa kolidują z projektowanym pawilonem wystawienniczym, 165 z zagospodarowaniem terenu, 136 z reliktami, 25 z instalacjami, a 15 ze strefą parkingową.
Mówimy więc o wycince ponad trzykrotnie większej niż ta, która w 2021 roku wywołała oskarżenia o dewastację Westerplatte.
Projekt wykonawczy podaje mniejszą liczbę
W dokumentacji wykonawczej drugiego etapu pojawia się liczba 504 drzew przeznaczonych do usunięcia. Drzewa mają zostać wycięte razem z karpami korzeniowymi. W tym samym zestawieniu wskazano również usunięcie 338 metrów kwadratowych krzewów.
To o 40 drzew mniej niż w decyzji środowiskowej dotyczącej drugiego etapu. Dokumenty nie wyjaśniają wprost, czy różnica wynika z ograniczenia zakresu prac, zmian projektowych czy odmiennego sposobu zestawienia zieleni.
Jedno jest jednak jasne – nadal chodzi o kilkaset drzew.
Szczegółowe wykazy obejmują między innymi klony pospolite i jawory, brzozy, lipy, jesiony, dęby, topole, olsze, wiązy i modrzewie. Każde drzewo opisano pod względem obwodu, wysokości, szerokości korony oraz stanu sanitarnego.
Projekt przewiduje wycinkę drzew również przy charakterystycznym napisie „Nigdy więcej wojny”. Z opisu inwestycji wynika, że istniejący szpaler topól ma zostać odtworzony. Oznacza to usunięcie co najmniej części obecnych drzew i zastąpienie ich nowymi nasadzeniami. W dokumentacji wykonawczej przewidziano posadzenie 23 topól czarnych w odmianie włoskiej.
Na listach są drzewa martwe, zamierające i uszkodzone. Są jednak również egzemplarze ocenione jako będące w dobrym lub bardzo dobrym stanie. Nie wszystkie znikną więc z powodów sanitarnych. W wielu przypadkach decydująca jest kolizja z pawilonem, drogą, instalacją albo planowanym odsłonięciem historycznych reliktów.
I tu zaczyna się zasadnicze pytanie. Skoro w 2021 roku wycinka około 225 drzew była przedstawiana jako sprawa wymagająca pilnych wyjaśnień, to jak należy traktować obecny zakres obejmujący setki kolejnych egzemplarzy?
Nowe drzewa nie wyrównają liczby
Decyzja środowiskowa nakłada obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych. W pierwszym etapie ma pojawić się co najmniej 68 nowych drzew, a w drugim 172. Łącznie to 240 drzew wobec 830 przeznaczonych do usunięcia. Liczbowo daje to około 29 proc. planowanej wycinki.
Projekt wykonawczy przewiduje również tysiące krzewów, bylin, pnączy i roślin runa leśnego. Wymieniono między innymi 25 lip, 38 brzóz, 29 grabów, 23 topole, 28 jabłoni, 16 głogów i 13 modrzewi. Do tego dochodzą tysiące śnieguliczek, róż, bluszczy, barwinków i innych roślin.
To ważna część inwestycji, ale młode nasadzenie nie zastępuje od razu dorosłego drzewa. Dla osoby odwiedzającej Westerplatte różnica będzie zwyczajnie widoczna. Cień, krajobraz i charakter części terenu zmienią się na lata.
Późniejsze postanowienia RDOŚ poprawiały opisy oraz parametry poszczególnych drzew i krzewów w załącznikach do decyzji. Nie zmieniły jednak podstawowego obrazu przedsięwzięcia – jego realizacja wiąże się z bardzo dużą ingerencją w istniejącą zieleń.
W 2021 roku padały mocne słowa, żądania pełnej transparentności i zapewnienia, że każda podobna sytuacja spotka się z reakcją. Dziś planowana skala jest znacznie większa. A polityczna temperatura – przynajmniej na razie – dużo niższa.
mn
Nie kończ na jednym tekście
Lokalne newsy, szpile, kulisy i tematy, które często zaczynają się tam, gdzie inni kończą komunikatem prasowym.
