Tusk wskazał Minecrafta. Czy gra rzeczywiście prowadzi do przemocy?

Minecraft znalazł się w rządowej debacie o bezpieczeństwie szkół po ostatnich atakach na Mazowszu. Donald Tusk wymienił popularną grę, mówiąc o przemocy i aktywności niebezpiecznych grup w internecie. Badania pomagają rozdzielić wpływ rozgrywki od zagrożeń związanych z kontaktami online.

W niedzielę, 11 października 2026 roku, premier spotkał się z ministrami i przedstawicielami służb podczas odprawy poświęconej przemocy w szkołach. Była to kolejna narada po zdarzeniach w Ostrołęce i Leszczydole-Nowinach. Rząd zajmował się nimi już 8 października.

Co Donald Tusk powiedział o Minecrafcie?

Premier mówił o grupach aktywnych w różnych grach komputerowych, również tych uznawanych za proste i dobrze znane. W tym kontekście wymienił Minecrafta, podkreślając, że korzystają z niego zarówno dzieci, jak i dorośli.

– Także w tych grach coraz częściej pojawia się przemoc dla przemocy – mówił Tusk.

Szef rządu poruszył również temat społeczności internetowych skupionych wokół spraw kryminalnych, w których zainteresowanie przestępstwami przeradza się w fascynację masowymi zabójcami.

Z kolei minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński wyróżnił trzy grupy obserwowanych osób: zafascynowanych przemocą i ideologią faszystowską, czerpiących inspiracje ze świata gier oraz podejmujących działania pod wpływem rozgłosu wokół ostatnich zdarzeń. Według informacji przedstawionych przez premiera ataki nie stanowiły jednej zorganizowanej akcji na dużą skalę.

W poniedziałek, 12 października, KPRM poinformowała o kontynuowaniu patroli przy szkołach oraz całodobowym monitorowaniu internetu. Minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski zapowiedział na piątek spotkanie z największymi platformami cyfrowymi dotyczące bezpieczeństwa w sieci i szybszego usuwania niebezpiecznych treści.

Policja opisała przypadek związany z Robloxem

Podczas niedzielnej odprawy komendant główny policji Marek Boroń przedstawił sprawę młodej osoby, która według jego relacji przygotowywała się do ataku na szkołę. Odtworzyła placówkę w Robloxie, a stworzona przez nią postać dokonywała tam wirtualnych ataków na uczniów.

To istotny szczegół: opisany przypadek dotyczył Robloxa. Pokazuje on możliwość wykorzystywania środowiska gry przy przygotowywaniu przemocy. Sam w sobie nie dowodzi jednak, że rozgrywka wywołała zamiar ataku.

Wypowiedź premiera krytycznie ocenili eksperci pytani przez Wirtualną Polskę. Psycholog dr Piotr Klimczyk uznał wskazanie Minecrafta za niefortunne. Prof. Radosław Bomba podkreślił, że przy wyjaśnianiu przemocy trzeba uwzględnić wiele czynników, w tym zaniedbania rodzicielskie, hejt i wykluczenie.

Minecraft ma różne oblicza

Minecraft pozwala budować, eksplorować i zbierać surowce. W trybie kreatywnym gracz może skupić się na tworzeniu konstrukcji, natomiast w trybie przetrwania musi dbać o zdrowie, zdobywać pożywienie i mierzyć się z przeciwnikami. Można grać samemu lub z innymi osobami. Te różnice mają znaczenie: samotne budowanie domu i udział w rozgrywce na publicznym serwerze to odmienne doświadczenia.

Złość po przegranej a poważna przemoc

Gry mogą wywoływać frustrację. Niepowodzenie czy trudności z opanowaniem rozgrywki bywają źródłem złości. Badania eksperymentalne wskazują, że utrudnianie graczowi poczucia sprawności może zwiększać agresywne emocje i reakcje, również przy braku brutalnej treści.

Znacznie trudniejsze jest ustalenie, czy granie powoduje trwały wzrost agresji. Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne w stanowisku z 2020 roku wskazało na niewielki związek brutalnych gier z zachowaniami takimi jak krzyk czy popychanie. Jednocześnie podkreśliło, że dowody nie wystarczają do uznania gier za przyczynę poważnej przemocy, w tym masowych strzelanin.

To rozróżnienie jest kluczowe. Wyniku dotyczącego agresywnej reakcji nie można automatycznie traktować jako dowodu, że gra prowadzi do zabójstwa lub zamachu.

Co ustalono w badaniach dzieci i dorosłych?

Metaanaliza opublikowana w 2020 roku w „Royal Society Open Science” objęła 28 niezależnych prób badawczych, łącznie około 21 tys. młodych osób. Autorzy odnotowali bardzo niewielki związek agresywnej treści gier z późniejszą agresją. W badaniach stosujących więcej dobrych praktyk metodologicznych wynik nie różnił się statystycznie od zera. Według autorów dane nie potwierdzały istotnego praktycznie związku długoterminowego.

W eksperymencie dotyczącym dorosłych uczestnicy przez dwa miesiące grali codziennie w GTA V, w „The Sims 3” albo nie grali w żadną z tych gier. Badacze nie wykryli istotnego wzrostu mierzonej agresji po graniu w GTA V. Wyniki opisano w „Molecular Psychiatry”.

Te ustalenia dotyczą różnych gier i określonych warunków badania. Nie dowodzą, że każdy gracz reaguje identycznie, ani nie pozwalają bezpośrednio ocenić wszystkich sposobów korzystania z Minecrafta.

Eksperyment z Minecraftem: ważne zastrzeżenie

W 2019 roku „JAMA Network Open” opublikowało eksperyment z udziałem dzieci w wieku 8–12 lat. Uczestnicy przez 20 minut grali lub obserwowali jeden z trzech wariantów Minecrafta: z walką przy użyciu broni palnej, z walką mieczami albo bez walki. Wariant z bronią palną był modyfikacją gry.

Następnie dzieci mogły znaleźć w innym pomieszczeniu prawdziwe, unieszkodliwione pistolety. Po wariantach zawierających walkę badacze odnotowali więcej niebezpiecznych zachowań wobec tej broni, w tym naciskania spustu z lufą skierowaną na siebie lub drugiego uczestnika.

Był to eksperyment laboratoryjny dotyczący zachowania bezpośrednio po ekspozycji. Nie badano przygotowywania zamachów ani trwałych zmian agresji. Wynik pokazuje jednak, dlaczego twierdzenie, że treść gry nigdy nie wpływa na zachowanie dziecka, byłoby zbyt kategoryczne.

Społeczności graczy mogą być wykorzystywane przez ekstremistów

Osobnym zagadnieniem jest radykalizacja przez kontakty online. Amerykański urząd kontrolny GAO w raporcie z 2024 roku opisał wykorzystywanie platform społecznościowych i gamingowych przez ekstremistów do propagandy, rekrutowania oraz mobilizowania innych osób. Raport dotyczył szerszego środowiska internetowego, a nie wyłącznie Minecrafta.

Na problem zwraca uwagę również polska ABW. W komunikacie po konferencji z kwietnia 2026 roku wskazała na rolę samotności, frustracji, poczucia odrzucenia oraz kontaktu z treściami oswajającymi przemoc. Agencja przypomniała, że także w Polsce odnotowano przypadki bardzo młodych osób zaangażowanych w przygotowywanie zamachów.

Z tych ustaleń wynika potrzeba przyglądania się konkretnym kontaktom i treściom. Sam fakt korzystania z gry nie pozwala stwierdzić, że ktoś ulega radykalizacji.

Czy Minecraft może doprowadzić do zmiany ustroju?

W komunikacie KPRM z 11 października zaznaczono, że dotychczasowa analiza ostatnich wydarzeń nie potwierdziła inspiracji ze strony obcego państwa. ABW nie wykluczała natomiast wykorzystania narastających napięć społecznych do destabilizacji Polski. To ocena zagrożeń dla państwa, która nie dowodzi związku przyczynowego między graniem w Minecrafta a próbą zmiany ustroju.

Dostępne badania nie uzasadniają tezy, że samo granie w Minecrafta prowadzi do próby obalenia ustroju państwa. Jeżeli ktoś wykorzystuje środowisko gry do rozpowszechniania ekstremistycznych poglądów lub rozmów o przemocy, trzeba ocenić jego rzeczywiste zamiary i działania. Obecność gry w takiej historii nie wystarcza do wykazania, że to ona spowodowała te zamiary.

Dla rodziców praktyczne znaczenie ma znajomość sposobu korzystania z Minecrafta: z kim dziecko gra i kto może się z nim kontaktować. Oficjalne ustawienia konta pozwalają zarządzać dostępem do rozgrywki wieloosobowej, dodawaniem znajomych i komunikacją. Rozmowa o internetowych kontaktach powinna towarzyszyć ustalaniu zasad grania.