Sławomir Cenckiewicz kwestionuje uzasadnienie umorzenia postępowania przeciwko Lechowi Wałęsie. Historyk zarzuca Prokuraturze Okręgowej w Warszawie pominięcie zeznań funkcjonariuszy SB identyfikujących Wałęsę jako TW „Bolka”. Twierdzi też, że prokuratura powołała się na dokument sfabrykowany w gdańskiej delegaturze UOP.
Spór o „jedynego świadka”
We wpisie dotyczącym komunikatu o umorzeniu postępowania 24 września 2026 r. Cenckiewicz wskazał dwa fragmenty, które uważa za nieprawdziwe. Pierwszy dotyczy Edwarda Graczyka. W przytoczonym komunikacie prokuratura stwierdziła:
„Jedynym świadkiem, który wprost zeznał, że Lech Wałęsa był TW “Bolkiem”, był nieżyjący już Edward Graczyk.”
Według tego komunikatu Graczyk złożył takie zeznanie wyłącznie podczas ostatniego przesłuchania. Prokurator uznała je za niewiarygodne, wskazując wcześniejsze odmienne zeznania oraz opinię psychologa. Psycholog stwierdził u świadka skłonność do konfabulacji z powodu zaburzeń demencyjnych o charakterze organicznym.
Cenckiewicz podważa jednak twierdzenie, że tylko Graczyk identyfikował Wałęsę jako „Bolka”. Powołuje się na akta śledztwa białostockiego pionu prokuratorskiego IPN o sygnaturze S 49/08/Zk. Jak zaznacza, fragmenty tych przesłuchań publikował już w 2013 r. w książce „Wałęsa. Człowiek z teczki”.
Zeznania, które przywołuje historyk
Jednym z przykładów jest zeznanie mjr. Jerzego Frączkowskiego z 2 czerwca 2009 r. Funkcjonariusz mówił:
„W ramach swoich obowiązków służbowych miałem do czynienia z teczką TW „Bolek”. Z materiałów wynikało, że był to Lech Wałęsa. Była to teczka personalna.”
W dalszej części przytoczonego zeznania Frączkowski opisywał znajdujące się w teczce zobowiązania TW, notatkę z rozmowy pozyskaniowej oraz ręcznie pisane pokwitowania odbioru pieniędzy.
Cenckiewicz przywołał także zeznanie kpt. Romualda Chlaszczaka z tego samego dnia. Chlaszczak opisywał przechowywanie latem 1983 r. zapieczętowanej koperty, którą jego przełożony określił jako teczkę personalną Wałęsy. Zeznał również, że wcześniej w resorcie mówiło się o Wałęsie jako tajnym współpracowniku.
To na tych relacjach historyk opiera zarzut wobec stwierdzenia prokuratury o „jedynym świadku”.
Zarzut wykorzystania fałszywej notatki
Drugi punkt sporu dotyczy notatki przypisywanej Graczykowi, datowanej na 16 lutego 1971 r. Według przytoczonego komunikatu wynikało z niej, że Wałęsa nie podjął współpracy jako tajny współpracownik. Prokuratura wskazała ten dokument jako zasadniczy argument przeciwko wiarygodności ostatnich zeznań Graczyka.
Cenckiewicz twierdzi, że notatkę sfabrykowano w delegaturze UOP w Gdańsku i włączono do akt sprawy „Jesień 70”. Powołuje się na analizę opublikowaną w książce „SB a Lech Wałęsa”, na stronach 213-214.
Przytoczony fragment książki wskazuje m.in. na nietypowy papier, brak numeru egzemplarza, rozdzielnika i oznaczenia jednostki SB. Autorzy kwestionują także wzmiankę o TW „Klinie”, który według ich analizy nie figurował wówczas w ewidencji operacyjnej pionu III gdańskiej SB.
Ważnym argumentem jest też numeracja kart. Według cytowanej analizy tom akt numerowano trzykrotnie, natomiast sporna notatka ma wyłącznie oznaczenie nadane w czasach IPN. Autorzy wywodzą z tego, że dokument dołączono później, najprawdopodobniej w latach 90.
Cenckiewicz stawia więc prokuraturze zarzut wykorzystania falsyfikatu. Przytoczony przez niego fragment książki formułuje ostrożniejszy wniosek: notatka mogła zostać podrzucona do akt w czasach UOP, najprawdopodobniej po czerwcu 1992 r.
mn
Nie kończ na jednym tekście
Lokalne newsy, szpile, kulisy i tematy, które często zaczynają się tam, gdzie inni kończą komunikatem prasowym.
